Profilaktyka pierwotna a aktywność fizyczna [Infografika]

Profilaktyka pierwotna a aktywność fizyczna [Infografika]

Profilaktyka pierwotna (robimy coś zanim pojawi się choroba), jest dobrze opisana w profilaktyce nowotworów, w szczególności w raku piersi. Kyu i wsp. wykonali systematyczny przegląd literatury z metaanalizą. Systematyczny przegląd literatury składał się z wielu badań naukowych. Miały one ten sam cel oraz wykonane były za pomocą tych samych metod badawczych w zakresie profilaktyki pierwotnej. Badania brały pod uwagę aktywność fizyczną jako czynnik ochronny przed nowotworami piersi, raka jelita grubego, cukrzycy, udaru niedokrwiennego oraz ryzyka udaru mózgu. Metaanaliza  zawierała 174 badania :

  • 35 dot. nowotworów piersi,
  • 19 dot. jelita grubego,
  • 55 dot. cukrzycy,
  • 43 dot. choroby niedokrwiennej serca,
  • 26 dot. udaru mózgu.

Rekomendowana przez Międzynarodową Organizację Zdrowia (ang. World Health Organization – WHO), minimalna wartość aktywności fizycznej wynosi 150 min w tygodniu. Wysiłek ten powinien być na tyle intensywny, że wykonując go nie jesteś w stanie powiedzieć dwóch zdań pod rząd bez zadyszki. Ilość rekomendowanej przez WHO aktywności fizycznej, obniża ryzyko cukrzycy o 2% w porównaniu do osób, które nie wykonywały aktywności fizycznej. Aby obniżyć ryzyko zachorowania na :

  • raka piersi o 14%
  • raka jelita grubego o 21%,
  • cukrzycę o 28%,
  • chorobę niedokrwienną mięśnia sercowego o 25%,
  • oraz obniżyć możliwość wystąpienia udaru mózgu o 26%

należałoby wykonywać aktywność fizyczną o intensywności średniej do submaksymalnej  (np. bieg z prędkością > 7km/h) przez 2,5 godziny dziennie [1]. Pomimo tego, autorzy metaanalizy stwierdzili że 90 minut dziennie aktywności fizycznej  (wydatek energetyczny na poziomie 3000-4000 MET-minut/tydz.), wystarczy aby znacząco obniżyć ryzyko zachorowania na ww. jednostki chorobowe. Jednostka MET to tzw. Ekwiwalent/Równoważnik metaboliczny, który jest miarą wydatku energetycznego w zależności od wykonywanej aktywności, czyli ilości zużytego tlenu na kg masy ciała na godzinę danej aktywności.  Natomiast MET-minut to jednostka, która wyjaśnia ile minut spędza dana osoba na aktywności na określonym ekwiwalencie metabolicznym. Przykładem może być 15-sto minutowe odkurzanie. Odkurzanie to 3MET*15 min = 45METminut [2]. Z kolei jeśli w wolnym tempie, będziemy wychodzić na umiarkowanie wysokie schody do poziomu drugiego piętra osiągniemy wartość na poziomie ok. 4 MET-min [3].

Mikro-interwencje aktywności fizycznej angażujące różne formy aktywności i poszczególne partie mięśniowe im odpowiadające, mogą być pomocne w obniżaniu ryzyka ww. chorób. Przykładem tych interwencji mogą być planowane, codzienne aktywności takie jak : 10-cio minutowe wchodzenie na schody, 15-sto minutowe odkurzanie, 20-sto minutowe prace w ogrodzie, 20-sto minutowy jogging i 25-sto minutowa jazda na rowerze. Aktywności te mogą być traktowane jako narzędzia, z których układamy nasze codzienne mikrointerwencje, które z kolei kształtują naszą sprawności funkcjonalną i obniżają ryzyko zachorowania na daną jednostkę chorobową. Warto nadmienić że publikacja Ainsworth i wsp. zawiera spis ponad 500 aktywności opisanych w ekwiwalencie metabolicznym. A Ty które mikrointerwencje dzisiaj wykorzystasz ?

 

  1. Kyu HH, Bachman VF, Alexander LT, et al. Physical activity and risk of breast cancer, colon cancer, diabetes, ischemic heart disease, and ischemic stroke events: systematic review and dose-response meta-analysis for the Global Burden of Disease Study 2013. BMJ. 2016;354:i3857. Published 2016 Aug 9. doi:10.1136/bmj.i3857
  2. Ainsworth BE, Haskell WL, Whitt MC, Irwin ML, Swartz AM, Strath SJ, O’Brien WL, Bassett DR Jr, Schmitz KH, Emplaincourt PO, Jacobs DR Jr, Leon AS. Compendium of physical activities: an update of activity codes and MET intensities. Med Sci Sports Exerc. 2000 Sep;32(9 Suppl):S498-504.
  3. Alkandari, Jasem & Mohammad, Salman Alhashem, Ruqayyah Telahoun, Girma  Barac-Nieto, Mario. Practical Use of Stairs to Assess Fitness, Prescribe and Perform Physical Activity Training. Health. 2016; 08: 1402-1410.

 

  1. Projekt: Marcin Błaszcz
  2. Opracowanie merytoryczne: Szymon Krupnik
  3. Wykonanie graficzne: Katarzyna Dobrakowska